Gimpel Beynish the Matchmaker
(Gimpl Beynish der Shadkhn)
Yiddish Comics of the early 20th century

Translation and commentary by Jane Peppler
Click here to read about and order the seven Gimpel books I've published.

Comics read right to left. Click on any comic strip for larger view.

Friday, January 22, 2016

And it's back to the country for Gimpel: 8-10-1914, 8-11-1914

When Gimpel had heard there was a new war on, he'd rushed back to the lower East Side to sign up, but the ships were full, so he'd just stayed in town trying to work, leaving his family to enjoy the Catskills air.

I don't know why the messenger boy calls him a "land matchmaker." Have not seen that before.

It was an ancient and much-used trope: men sent their wives to the country for the summer while they stayed in the city, working in the wretched heat. In the more benign versions, like this one, all that happened was: the wives spent more money than the husbands wanted them to. In blacker versions, the husbands are having affairs in the city -- and/or the wives are having affairs in the country and come home pregnant with other vacationers' babies. It would have been hard for Mirke to pull that off with Motke and Notke around.

She calls her husband a meshumed which is a pretty powerful epithet - it's somebody who's willingly converted from Judaism to Christianity, those days you couldn't get much lower than that.

August 10, 1914: He leaves us again and his office will meanwhile be in the country again.
  1. Messenger Boy: Are you Gimpel Beynish the famous land-matchmaker? Quick, yes or no?
  2. GB: What a question, blockhead! If I'm not Gimpel Beynish, who is?
  3. GB: A telegram for me. Probably concerning a match. Here, have a tip for your trouble.
  4. GB: It's from the country - I should come to my wife and children.
  5. GB: Oy, some trouble! Naturally, some misfortune has taken place, naturally, my children have overeaten.

August 11, 1914: It's heaven and earth and war.
  1. GB: This is what you get when you leave a wife and children in the country. Who knows what's happened with them, God forbid.
  2. Farmer: You want to see your wife and children? Sure! But first pay me $93.
  3. GB: $93 for one week is certainly not so cheap, but probably it's because of the war.
  4. GB: Greetings, children, at least I see you're healthy, without a war. And where is your mama?
  5. Khashe Mushe: I'm here, apostate, hooligan! This is how you abandon your wife and children and run off?

ער פֿאַרלאָזט אונז װיעדער און זײַן אָפֿיס װעט דערװײַל װיעדער זײַן אין קאָונטרי.

מעסענדזשער באָי: דאָס זײַט איהר גימפּעל בײניש, דער באַריהמטער לאַנד-שדכן? זאָגט שנעל – יאָ אָדער נײן.
גימפּעל בײניש: װאָס פֿרעגסטו קשיות, שוטה אײנער? װער דען װעט זײַן גימפּעל בײניש, אַז ניט איך?
גימפּעל בײניש: אַ טעלעגראַם פֿאַר מיר. מסתּמא מכּח אַ שידוך. נאַדיר אַ טיפּ פֿאַר דײַן טרחה.
גימפּעל בײניש: עס איז פֿון דער קאָונטרי – איך זאָל שױן קומען צו מײַן װײַב און קינדער.
גימפּעל בײניש: אױ, אַ בראָך! אודאי אַן אונגליק פּאַסירט. מײַנע קינדער האָבען זיך אודאי איבערגעגעסן.

עס איז הימעל און ערד און מלחמה.

גימפּעל בײניש: אָט דאָס האָט מען װען מען לאָזט אַ װײַב און קינדער אין קאָנטרי. װער װײסט װאָס עס האָט דאָ מיט זײ חלילה פּאַסירט.
פֿאַרמער: איהר װילט זעהען אײַער װײַב מיט דיא קינדער? שור! אָבער פֿריהער זײַט מיר משלם פֿאַר זײ דרײַ-און-נײַנציג דאָלאַר.
גימפּעל בײניש: דרײַ-און-נײַנציג דאָלאַר פֿאַר אײן װאָך איז אַפֿילו ניט אַזױ ביליג, נאָר מסתּמא איז עס איבער דער מלחמה.
גימפּעל בײניש: שלום עליכם, קינדערלעך, אַבי מען זעהט זיך געזונטערהײד אָהן אַ מלחמה. און װאו איז די מאַמע?
חאַשע-מושע: איך בין דאָ. משומד, הולטאַי אײנער! אַזױ לאָזט מען דאָס איבער אַ װײַב מיט קינדער און מענ אַנגלױפֿט?

Labels: , ,


Post a Comment

<< Home