Gimpel Beynish the Matchmaker
(Gimpl Beynish der Shadkhn)
Yiddish Comics of the early 20th century

Translation and commentary by Jane Peppler
Click here to read about and order the six Gimpel books I've published.

Comics read right to left. Click on any comic strip for larger view.

Monday, December 25, 2017

Sam, you made the pants too long for Gimpel. 3-5-1915

He's invited to the wedding, but he has to wear a "ful-dress sut." It's expensive - fifty dollars! - but he considers it an investment, he will be so natty and up-to-date that the modern young people will flock to bring him business. But this suit (which was too small for the millionaire Vanderbilt) accentuates his lack of stature. Nebekh.

March 5, 1915: In all fairness things would now start to go better for him in his business.
  1. Jake: Here's your matchmaker's money and be my guest at the wedding. But remember -- you have to have a full-dress suit.
  2. Storekeeper: I made the full-dress suit for Vanderbilt, but it was too small for him -- fifty dollars, please.
  3. GB: Ay, I'll shine at the wedding! All the girls and boys will do business with me.
  4. GB: Why are you laughing, loafers? You'll soon be proud of your father -- fit to be matchmaker to the aristocrats.
  5. GB: Here I am, just let anybody try saying I'm not a modern matchmaker.

על פּי יושר װאָלט איהם איצט בעדאַרפֿט אָנהױבען געהן בעסער אין דיא ביזנעס.

דזשײק: דאָ האָט איהר אײַער שדכנות און קומט צו מיר אױף דער חתונה. נאָר געדענקט – איהר מוזט האָבען אַ פֿול-דרעסס סוט.
סטאָרקיפּער: איך האָב דעם פֿול-דרעסס סוט געמאַכט פֿאַר װאַנדערבילט׳ן, נאָר אױף איהם איז ער צוקלײן – פֿופֿציג דאָלאַר פּליעז.
גימפּעל בײניש: אי, װעל איך שײַנען אױף דער חתונה! אַלע מײדלעך און אַלע בהורים װעלען זיך צו מיר צוקלעפּען.
גימפּעל בײניש: װאָס לאַכט איהר, לױפֿערס? איהר׳ט באַלד שעפּען תּעניג פֿון אײַער טאַטען – אַ שדכן טאַקע װי בײַ די אַריסטאָקראַטען.
גימפּעל בײניש: אָט דאָס בין איך און זאָל מען איצט זאָגען, אַז איך בין ניט קײן הײַנט-װעלטיגער שדכן.

Labels: , ,

Monday, December 18, 2017

In which a cat appears and Gimpel is disappointed. 3-4-1915

Some cute Yinglish here: He tells the "expressman" to come "in front rum." Grandly (in anticipation of his inheritance) he gives the delivery man five dollars (a huge amount of money back then) and says he doesn't need any "tshendzsh" - "Ikh ken aforden."

You didn't really think he was going to get something good, did you?

March 4, 1915: So what then, can anything respectable come from a German?
  1. This is the inheritance. Come closer, Mister Expressman. Bring it into the front room.
  2. Here's five dollars, keep the change. I can afford it.
  3. So here lies the pot of gold. Who'd have guessed she'd leave me an inheritance!
  4. It seems even an old German lady has a Jewish heart, also a little...
  5. Gevald, who is this cat? They say the Germans are really anti-semites.

װאָס דען, פֿון דײַטשען קען עפּעס קומען לײַטישעס?

דאָס איז דיא ירושה. קומט נעהנטער, מיסטער עקספּרעסמאַן. קומט אין פֿראָנט רום דערמיט.
דאָ האָט איהר פֿינף דאָלאַר. מען דאַרף ניט קײן טשענדזש. איך קען אַפֿאָרדען.
אָט דאָ ליעגט דיא מאַטניאַ. געה ריכט זי אַז זיא זאָל מיר לאָזען ירושה!
משמעות אַז אַפֿילו אַן אַלטע דײַטשקע האָט אױך אַ אידישע האַרץ. אױך אַ שטי…
גװאַלד, װער איז דיא קאַץ? מען זאָגט טאַקע אַז דיא דײַטשען זײַנען אַנטיסעמיטען.

Labels: , ,

Monday, December 11, 2017

Corrupt Jewish cladding manufacturers, and GImpel's mysterious inheritance is not yet revealed. 3-3-1915

Here the Warheit editor points out that the United States would sell munitions to any party of the war, as long as they had the money. But in this case political considerations evidently intervened.

Below: the anticipation of what Gimpel's inheritance might be is building up. The decedent was a German woman he had hitherto considered to be an anti-Semite. We'll see.

March 3 1915 cartoon: Americans who become rich from the war
Jewish cladding manufacturers lick the bones (profit)
There is writing I can't read but Russia, England and the United States are marching toward the money bundles. Caption:
Uncle Sam (to Germany and Austria): If these robbers would allow it, I'd sell you cannons, bombs, rifles and powder.

March 3, 1915: Obviously something will come of this. Tomorrow.
  1. GB: Here, supposedly, is the lawyer. Soon I'll hear the good news.
  2. GB: Oh boy, there're quite a few books here! Just about like in a religious study house forgive the comparison.
  3. Lawyer: This is really you, Mister Gimpel Beynish? Well, you're owed congratulations.
  4. Lawyer: Sign these papers and tomorrow you'll get sent your inheritance.
  5. GB: Of course I remember the old German lady. She sure wasn't an anti-semite.

פֿאַרשטעהט איהר דאָך אַלײן, אַז דערצו קומט נאָך עפּעס. מאָרגען װעט עס זײַן.

גימפּעל בײניש: דאָ, משמעות, איז דער לאָיער. באַלד װעל איך הערען דיא גוטע בשורה.
גימפּעל בײניש: אָו-װאָ, אַביסעל ספֿרים! באַלד, באַלד װיא אין אַ בית המדרש, להבדיל.
לאָיער: דאָס זײַט איהר טאַקע, מיסטער גימפּעל בײניש? װעלל, אײַך קומט צו גראַטולירען.
לאָיער: שרײַב אונטער דיא פּאַפּיערען און מאָרגען קריגט איהר צוגעשיקט דיא ירושה.
גימפּעל בײניש: אודאי געדענק איך דיא אַלטע דײַטשקע. גאָר ניט געװען קײן אַנטיסעמיטקע.

Labels: , , , , ,

Monday, December 4, 2017

Gimpel's distrust of lawyers is unwarranted in this case (perhaps) 3-2-1915

It wasn't often that a Gimpel cartoon set up an expectation for the next day like this! What can it be that this lawyer is offering? Stay tuned!

March 2, 1915: His prospects are shining but we'll have to see what is in store.
  1. Jake: You're Gimpel Beynish? I've been looking for you. A lawyer sent me...
  2. GB: A lawyer? Feh! Leave me alone, mister. I hate lawyers.
  3. GB: Oh well, give it here. I won't try getting away from you.
  4. Jake: You're worrying for nothing. The lawyer has something for you, something good.
  5. GB: Hurrah! Finally there's a lawyer with something to give me.

דיא אױסזיכטען זײנען גאַנץ גלענצענד פֿאַר איהם, אָבער מען דאַרף זעהן װאָס װײַטער װעט זײַן.

דזשײק: איהר זײַט גימפעל בײניש? אײַך זוך איך. אַ לאָיער האָט מיך צו אײַך גע…
גימפעל בײניש: אַ לאָיער? פֿע! לאָזט מיך אָפ, ר׳ איד. לאָיערס האָב איך פֿײַנט.
גימפעל בײניש: נאָר, מילא, גיט אַהער. איך׳ל זיך דאָך פֿון אײַך שױן ניט אױסדרעהן.
דזשײק: איהר שרעקט זיך אומזיסט. דער לאָיער האָט פֿאַר אײַך עפעס, אַ גוטע זאַך.
גימפעל בײניש: הוררעי! ענדליך איז דאָ אַ לאָיער װאָס װיל מיר עפעס גיבען.


Monday, November 27, 2017

Gimpel disapproves, naturally, of love at first sight. 3-1-1915

Here we see the inroads that modern times were making on the matchmaking business. When a fellow chooses his own bride, Gimpel misses out. Love matches and loose behaviour, whatever next!

March 1, 1915: A match can make itself without him.
  1. GB: I tell you what, forget this one, I have a bride for you.
  2. GB: Don't be a blockhead and don't look where you shouldn't.
  3. Jake: I really like her. I want her for a bride. I'll go...
  4. GB: What good is she to you, when I've already chosen the correct princess for you?
  5. GB: Woe is me! Just look how far he's gotten with her already!

עס קען זיך מאַכען אַ שידוך אָהן איהם.

גימפּעל בײניש: װײס איך װאָס – אױך מיר אַ מײדעל. איך האָב פֿאַר דיר אַ כּלה.
גימפּעל בײניש: זײַ ניט קײן שוטה און קוק ניט װאו מען דאַרף ניט.
דזשײק: זי געפֿעהלט מיר זעהר. איך װיל זי פֿאַר אַ כּלה. איך געה טאַקע…
גימפּעל בײניש: װאָס טױג זי דיר, אַז איך האָב פֿאַר דיר די ריכטיגע בת מלכּה.
גימפּעל בײניש: אױ װעה איז מיר! זעח נאָר װאו ער האַלט שױן מיט איהר!

Labels: , ,

Tuesday, November 21, 2017

2-28-1915: A political cartoon and a comic strip on the subject of Purim, 1915

February 28, 1915: Uncle Sam's Purim feast
Left to right: Austria, Germany, Russia, Belgium, England, America. Bag: American food
Caption: Who eats and who doesn't eat.

In the Gimpel cartoons we've often seen people trying to pay back their debts at holiday time.


February 28, 1915: Who, who - he's certainly having a happy Purim.
  1. GB: Woe is me! This is Mister Nudnik. I owe him money.
  2. GB: Where can I hide from him? He's so harsh when he comes for his money!
  3. GB: Oy! Excuse me, Mister, I beg your pardon half a dozen times over.
  4. Jake: It's you, Mister Gimpel Beynish? I owe you money!
  5. GB: I run away from a Haman and catch a Mordechai. You could call it a Purim miracle!

װעל, װעל – ער האָט געװיס אַ פֿרעהליכען פּורים.

גימפּעל בײניש: אױ װעה איז מיר! דאָס איז מיסטער נודניק. איך בין איהם שולדיג געלד.
גימפּעל בײניש: װאו בעהאַלט מען זיך פֿון איהם? ער איז אַזאַ שטרענגער מאָהנער!
גימפּעל בײניש: אױ! עקסקיוז מי, מיסטער, איך בעט אײַך אַ האַלב דאָזען מחילה.
דזשײק: דאָס זײַט איהר, מיסטער גימפּעל בײניש? איך בין דאָך אײַך שולדיג געלד!
גימפּעל בײניש: אַנטלאָפֿען פֿון אַ המן און געכאַפּט אַ מרדכי. שײַך צו זאָגען אַ נס פּורים!

Labels: , , , ,

Tuesday, November 14, 2017

2-27-1915: Gimpel, full of buyer's remorse, sends the books back to Amazon.

In the previous strip, Gimpel thought he got all his encyclopedias for a dollar. Now it turns out that was just the shipping cost, here comes the collector. Nowadays I think you do have recourse if you buy something this way and regret it, but I doubt he would have gotten away with this back then.

February 27, 1915: He's already figured out how to get rid of his unwanted guests.
  1. GB: So they've turned up! What am I going to do with these books?
  2. GB: Here comes another guest. Maybe at least this time it will be a respectable person.
  3. GB: Greetings! Sure, I'm Gimpel Beynish. Of course I'm a matchmaker. Come sit down!
  4. Guest: I'm here to collect the money for the books. Today you have to pay the first hundred dollars.
  5. GB: Take the books back, the money you'll get when I've read them all.

ער װײס שױן װיא צו פּטור׳ן אונגעװינשטע געסט.

גימפּעל בײניש: נו האָב איך זיך אָפּגעזוכט! װאו טהוט מען זיך מיט זײ אַהין, מיט דיא ביכער?
גימפּעל בײניש: עס געהט שױן װיעדער אַ גאַסט. אפֿשר כאָטש איצט קומט עפּעס אַ לײַטישער מענש.
גימפּעל בײניש: שלום עליכם! שור בין איך גימפּעל בײניש. אודאי בין איך אַ שדכן. קומט זיצט!
גאַסט: איך בין דער קאָלעקטאָר פֿאַר דיא ביכער. הײַנט דאַרפֿט איהר באַצאָהלען די ערשטע הונדערט דאָלאַר.
גימפּעל בײניש: דערװײַל נאַ דיר די ביכער צוריק, און דאָס געלד װעסטו קריגען װען איך װעל זײ איבערלעזען.

Labels: ,