Gimpel Beynish the Matchmaker
(Gimpl Beynish der Shadkhn)
Yiddish Comics of the early 20th century

Translation and commentary by Jane Peppler
Click here to read about and order the seven Gimpel books I've published.

Comics read right to left. Click on any comic strip for larger view.

Saturday, May 12, 2018

Automobile misery, continued. 3-10-1915

March 10, 1915: Who knows? With a little more experience he might come to like controlling an automobile.
  1. With me you're behave properly, like a mentsh, if not, I'll...
  2. Say, where are you creeping off to? I didn't tell you to go.
  3. And even if you burst I'm going to prevail.
  4. That's the way, I've gotten you where I want you and not...
  5. Say, where are you running off to? I told you to stay where you were.

װער װײסט – מיט נאָך אַבילסעל עקספּיריענס װעט ער גילײַכט קעגען קאָנטראָלירען אַן אױטאָמאָביל.
1 בײַ מיר װעסטו געהן אױפֿ׳ן גלײַכען װעג װיא אַ מענש, אַז ניט װעל איך…
2 סעי, װאוהין קריכסטו? איך האָב דאָך דיר ניט געהײסען געהן אַהער.
3 און אַז דו װעסט אַפֿילו צופּלאָצט װערען װעל איך אַלץ אױספֿיהרען מײַנס.
4 אָט אַזױ האָב איך דיך געפֿיהרט װאו איך האָב געװאָלט און ניט…
5 סעי, װאָהין אַנטלױפֿסטו? איך האָב דאָך גערעדט זאָלסט שטעהן אױף אַן אָרט.

Labels: ,

Saturday, May 5, 2018

A free automobile? Not necessarilyl a blessing. 3-9-1915

You knew he couldn't just have had a bit of actual smooth sailing.

March 9, 1915: What is it they say? That a new automobile is new trouble.
  1. Now that I have an automobile, I should be dressed properly.
  2. And now just let somebody say Gimpel Beynish isn't worthy of an automobile.
  3. Say, what sort of nonsense is this? You don't start, and you don't let me turn the crank.
  4. If I don't fix you, let the devil do it.
  5. Say, why are you running away? Have you forgotten me already? Come back!

 װיא װאָלט דער פּרק געזאָגט? א נײַער איטאָמאָביל איז נײַע צרות.

1 אַז איך האָב שױן יאָ אַן אוטאָמאָביל, דאַרף מען געהן אָנגעטהאָן װי אַ מענש.
2 און זאָל אימיצער איצט זאָגען אַז גימפּעל בײניש׳ן פּאַסט ניט צו האָבען אַן אוטאָמאָביל.
3 סעי, װאָס איז דאָס פֿאַר אַ חזיר׳ײַ? ניט דו געהסט, ניט דו לאָזט זיך דרעהען.
4 אַז איך׳ל דיך ניט פֿיקסען, װעט דיך דער טײַװעל אױך ניט פֿיקסען.
5 סעי, װאָס אַנטלױפֿסטו? נו, און אין מיר האָסטו שױן פֿאַרגעסען? קום צוריק!

Labels: ,

Saturday, April 28, 2018

Ostensible good luck: a free car. 3-8-1915

They couldn't decide how to transcribe the word "automobile" into Yiddish. Here it isn't even the same in two of the captions.

March 8, 1915: Luck shines on him again, but let's see what happens next.
  1. GB: That same clown with the raffle tickets again?
  2. GB: How can I run away from that bluffer? Police!
  3. Jake: Why are you running away? I have news for you.
  4. Jake: Come, your number won the automobile.
  5. GB: This is my automobile. Now there'll be business!

דאָס מזל שײַנט װידער אױף פֿאַר איהם, אָבער מען דאַרף זעהן װאָס װײַטער װעט זײַן.

גימפּעל בײניש: שױן װידער דער לץ מיט די ראַפֿעל-טיקעטס?
גימפּעל בײניש: װאוהין אַנטלױפֿט מען פֿון דעם בלאָפֿער? פּאָליץ!
דזשײק: װאָס אַנטלױפֿט איהר? איך האָב אַ בשורה פֿאַר אײַך.
דזשײק: קומט, אײַער נומער האָט געװאונען דעם אוטאָמאָביל.
גימפּעל בײניש: דאָס איז מײַן אײַטאָמאָביל. אי װעט זײַן ביזנעס!

Saturday, April 21, 2018

Raffle tickets were as popular then as the lottery is now. 3-7-1915

A lot of raffling happened in those days - the Warheit was often advertising raffles for good causes. I asked an otherwise smart friend once why he spent so much money on the lottery. He said, "Because it's the only way I could end up with as much money as I need."

March 7, 1915: He's bought an impressive bargain and now one has to await the results.
  1. GB: Who's the clown running after me?
  2. Jake: You're Gimpel Beynish? Yes? I have something for you.
  3. GB: What might that be? A bill from the butcher or an invitation to a wedding?
  4. Jake: No, I have raffle tickets for an automobile. Buy a half dozen.
  5. GB: I don't know if he's a bluffer or I'm a blockhead.

ער האַנדעלט אײַן אַ װאַזשנע מציאה און איצט דאַרף מען װאַרטען אױף רעזולטאַטען.

גימפּעל בײניש: װער איז דער לץ און װאָס לױפֿט ער מיך נאָך?
דזשײק: איהר זײַט גימפּעל בײניש? יאָ? האָב איך עפּעס פֿאַר אײַך.
גימפּעל בײניש: װאָס, אַ שטײגער האָסטו? אַ קװיטעל צום שוחט, אָדער אַ בילעט צו אַ חתונה?
דזשײק: נײן, נאָר ראַפֿעל-טיקעטס פֿאַר אַן אױטאָמאָביל. קױפֿט אַ האַלב דאָזען.
גימפּעל בײניש: איך װײס ניט צי איז ער אַ בלאָפֿער אָדער איך בין אַ שוטה.

Labels: ,

Saturday, April 14, 2018

He cracks a joke, sort of in English. 3-6-1915

"Kreken" a "dzhouk." Ha ha. Perhaps the terminology "full dress suit" was new at the time, or perhaps just new to the immigrants. Since this is not a bespoke suit, but a ready-made suit off a rack (suitable for Vanderbilt even if perhaps a bit too big), the fellow may look like a "fool" (="full" get it? hahah).

March 6, 1915: You wouldn't have guessed it but he can crack a joke.
  1. Jake: I'll go with you to have a look at the girl, but first I have to buy a full dress suit.
  2. GB: A full dress suit? I have one that was prepared for Vanderbilt, but it was a little too small.
  3. GB: Well, are you some kind of expert in full dress suits? Really, anyone but a millionaire would envy you in it.
  4. Jake: It's great, but I'm afraid I look a little silly. What do you think?
  5. GB: Blockhead, this the very reason they call it "full dress" - "full" means you're a cow.

געה ריכט זיך אַז ער זאָל קענען ״קרעקען״ אַ ״דזשאָוק.״

דזשײק: איך געה מיט אײַך אָנקוקען דיא מײדעל, אָבער פֿריהער מוז איך מיר קױפֿען אַ פֿול דרעס סוט.
גימפּעל בײניש: אַ פֿול דרעס סוט? איך האָב פֿאַר דיר אַ פֿאַרטיגען געמאַכט פֿאַר װאַנדערבילט׳ן, נאָר אַביסעל צו קלײן.
גימפּעל בײניש: נו, ביסט אַ מבין אױף אַ פֿול דרעס סוט? טאַקע נאָר אַ מיליאָנטשיק קען זיך אַזעלכעס פֿאַרגינען.
דזשײק: גאַנץ פֿײַן, נאָר איך האָב מורא אַז איך זעה אױס אַביסעל נאַריש. װאָס זאָגט איהר?
גימפּעל בײניש: שוטה, דערפֿאַר הײסט דאָך דאָס ״פֿול דרעס.״ ״פֿול״ מײנט אַז דוא ביסט אַ בהמה.

Labels: ,

Monday, December 25, 2017

Sam, you made the pants too long for Gimpel. 3-5-1915

He's invited to the wedding, but he has to wear a "ful-dress sut." It's expensive - fifty dollars! - but he considers it an investment, he will be so natty and up-to-date that the modern young people will flock to bring him business. But this suit (which was too small for the millionaire Vanderbilt) accentuates his lack of stature. Nebekh.

March 5, 1915: In all fairness things would now start to go better for him in his business.
  1. Jake: Here's your matchmaker's money and be my guest at the wedding. But remember -- you have to have a full-dress suit.
  2. Storekeeper: I made the full-dress suit for Vanderbilt, but it was too small for him -- fifty dollars, please.
  3. GB: Ay, I'll shine at the wedding! All the girls and boys will do business with me.
  4. GB: Why are you laughing, loafers? You'll soon be proud of your father -- fit to be matchmaker to the aristocrats.
  5. GB: Here I am, just let anybody try saying I'm not a modern matchmaker.

על פּי יושר װאָלט איהם איצט בעדאַרפֿט אָנהױבען געהן בעסער אין דיא ביזנעס.

דזשײק: דאָ האָט איהר אײַער שדכנות און קומט צו מיר אױף דער חתונה. נאָר געדענקט – איהר מוזט האָבען אַ פֿול-דרעסס סוט.
סטאָרקיפּער: איך האָב דעם פֿול-דרעסס סוט געמאַכט פֿאַר װאַנדערבילט׳ן, נאָר אױף איהם איז ער צוקלײן – פֿופֿציג דאָלאַר פּליעז.
גימפּעל בײניש: אי, װעל איך שײַנען אױף דער חתונה! אַלע מײדלעך און אַלע בהורים װעלען זיך צו מיר צוקלעפּען.
גימפּעל בײניש: װאָס לאַכט איהר, לױפֿערס? איהר׳ט באַלד שעפּען תּעניג פֿון אײַער טאַטען – אַ שדכן טאַקע װי בײַ די אַריסטאָקראַטען.
גימפּעל בײניש: אָט דאָס בין איך און זאָל מען איצט זאָגען, אַז איך בין ניט קײן הײַנט-װעלטיגער שדכן.

Labels: , ,

Monday, December 18, 2017

In which a cat appears and Gimpel is disappointed. 3-4-1915

Some cute Yinglish here: He tells the "expressman" to come "in front rum." Grandly (in anticipation of his inheritance) he gives the delivery man five dollars (a huge amount of money back then) and says he doesn't need any "tshendzsh" - "Ikh ken aforden."

You didn't really think he was going to get something good, did you?

March 4, 1915: So what then, can anything respectable come from a German?
  1. This is the inheritance. Come closer, Mister Expressman. Bring it into the front room.
  2. Here's five dollars, keep the change. I can afford it.
  3. So here lies the pot of gold. Who'd have guessed she'd leave me an inheritance!
  4. It seems even an old German lady has a Jewish heart, also a little...
  5. Gevald, who is this cat? They say the Germans are really anti-semites.

װאָס דען, פֿון דײַטשען קען עפּעס קומען לײַטישעס?

דאָס איז דיא ירושה. קומט נעהנטער, מיסטער עקספּרעסמאַן. קומט אין פֿראָנט רום דערמיט.
דאָ האָט איהר פֿינף דאָלאַר. מען דאַרף ניט קײן טשענדזש. איך קען אַפֿאָרדען.
אָט דאָ ליעגט דיא מאַטניאַ. געה ריכט זי אַז זיא זאָל מיר לאָזען ירושה!
משמעות אַז אַפֿילו אַן אַלטע דײַטשקע האָט אױך אַ אידישע האַרץ. אױך אַ שטי…
גװאַלד, װער איז דיא קאַץ? מען זאָגט טאַקע אַז דיא דײַטשען זײַנען אַנטיסעמיטען.

Labels: , ,