Gimpel Beynish the Matchmaker
(Gimpl Beynish der Shadkhn)
Yiddish Comics of the early 20th century

Translation and commentary by Jane Peppler
Click here to read about and order the seven Gimpel books I've published.

Comics read right to left. Click on any comic strip for larger view.

Saturday, January 23, 2016

Big snowstorm in New York City, February 1914 (Bonus post for Winter Storm Jonas)

UPDATE: Thanks to twitter and the Forverts, I now know the correct spelling for blizzard is zaverukhe:

It's spelled with an aleph in the fourth frame of the first strip. I asked my Slavic languages consultant Professor Lawrence Feinberg (who coincidentally is the first cousin of my seventh-grade English teacher!) and he said:
Russian заваруха is a colloquial word meaning a commotion or uproar. Maybe by extension it's come to mean a howling blizzard in some dialects.
 Anyway, there was a record-breaking Valentine's Day snowstorm in 1914 and it showed up in the Gimpel Beynish Yiddish comic strips. Here is a picture of the actual storm:

And here for your vicarious pleasure is Gimpel struggling with the storm (from Gimpel Beynish the Matchmaker Volume I). It seems that there was no city authority dealing with the snow if they were just paying civilians (sixteen cents an hour!) to shovel. Moyshe Motl was Gimpel's far-more-successful competitor.

I liked this line best:
A city with so many politicians and freeloaders and there's nobody to clean up the snow.

February 18, 1914: Well, when the snow melts maybe he'll find a bridegroom all ready to go.
  1. GB: Come, so what if it's snowing so hard. She's waiting for us.
  2. GB: Yes, Jake, in weather like this it's great to break plates.
  3. Jake: Say, Mister Gimpl Beynish, where are you dragging me? I'm drowning.
  4. GB: It's a bitter job, matchmaking. You have to go out even in a blizzard like this.
  5. GB: How'd he slip out of my hands? The charlatan!

February 23, 1914: Donkeys spring on a fallen lion.
  1. So, a bitter cold and blizzard! In addition, there's no work. I need to make at least a little something.
  2. Moyshe Motl: How's it going, Reb Gimpl Beynish? Not so happy, eh? If you want to earn a little, I've got something for you
  3. Moyshe Motl: Go over there with me and you'll earn a little. They'll even pay you today, right on the spot.
  4. GB: Really, I'll get paid today? I'll clinch the finest matches, as long as I see a little cash.
  5. Moyshe Motl: Here it is. Take a shovel and shovel snow. We pay a full sixteen cents an hour, right after the work's done.

March 4, 1914: Nevertheless it would be only fair if our city homeowners would do something about the snow.
  1. GB: So, go try and do business when the snow is up over your ears. Who feels like making a match now?
  2. GB: A city with so many politicians and freeloaders and there's nobody to clean up the snow. A scandal, upon my word.
  3. GB: Aren't I right, mister? Here, for example, I'd make you a match, to earn something, but just try when it's - - -
  4. The Mister: You want to earn something? Really? Then take the shovel and - - -
  5. GB: This must be a politician, a loafer. See his nerve? I, Gimpl Beynish, should shovel the snow. What a world!

װעלל, װען דער שנעע װעט אַראָפּ װעט ער אפֿשר האָבען אַ פֿאַרטיגען חתן.

גימפּעל-בײניש: קום, עס שאַרט ניט װאָס עס שנעעט אַזױ שטאַרק. זיא װאַרט אױף אונז.
גימפּעל-בײניש: יאָ, דזשײק, דוקא אין אַזאַ ״פּאָגאָדע״ איז ערשט פֿײַן צו ברעכען טעלער.
דזשײק: סעי, מיסטער גימפּעל-בײניש, װאוהין שלעפּט איהר מיך? איך װער דערטרונקען.
גימפּעל-בײניש: אַ ביטערע פּרנסה, דיא שדכנות. אפֿילו אין אַזאַ זאַװאָרוכע מוז מען געהן.
גימפּעל-בײניש: װאו האָט ער מיר געקענט אַהינקומען פֿון אונטער דיא הענד? אַזאַ שאַרלאַטאַן!

אױף אַ געפֿאַלענעם לײב שפּרינגען עזלען.

גימפּעל-בײניש: נו, אַ ביטערע קעלט און זאַװאָרוכע! דערצו איז נאָך קײן פּרנסה ניטאָ. עס זאָל זיך כאָטש עפּעס מאַכען.
משה מאָטעל: װי נעהמ׳ס ר׳ גימפּעל-בײניש? ניט אַזױ פֿרעהליך, האַ? אױב איהר װילט אַ פֿאַרדיענסטעל װעל איך אײַך געבען.
משה מאָטעל: אָט דאָרטען קומט מיט מיר און איהר װעט קריגען צו פֿאַרדיענען. מען װעט אײַך טאַקע נאָך הײַנט בעצאָהלען, באַלד אױפֿ׳ן אָרט.
גימפּעל-בײניש: אַזױ, טאַקי נאָך הײַנט בעצאָהלען? איך װעל דיר דורכפֿיהרען דיא בעסטע שידוכים, אַבי איך זאָל שױן אַמאָל זעהן מיט אַביסעל מזומנים.
משה מאָטעל: אָט דאָ איז עס. נעהמט אַ לאָפּעטע און שאַאַרט שנעע. מיר בעצאָהלען גאַנצע זעכצעהן סענט אַ שטונדע, טאַקע באַלד נאָך דער אַרבײט.

פֿונדעסטװעגען װאָלט געװען אַ יושר אַז אונזערע שטאָדט בעלי-בתּים זאָלען זיך אַ ריהר טהאָן מכּח דעם שנעע.

גימפּעל-בײניש: נו, געה טהו עפּעס ביזנעס אַז דער שנעע איז איבער דיא אױערען. װעמען גלוסט זיך דאָס איצט אַ שידוך?
גימפּעל-בײניש: אַ שטאָדט מיט אַזױ פֿיעל פּאָליטישענס און דאַרמאָיערניקעס און דעם שנעע האָט ניט װער צו ראַמען. אַ סקאַנדאַל, בנאמנוס.
גימפּעל-בײניש: האָב איך ניט רעכט, מיסטער? אָט, למשל, װאָלט איך אײַך גערעדט אַ שידוך, צו פֿאַרדיענען עפּעס, אָבער געה אַז עס איז -
דער מיסטער: איהר װילט פֿאַרדיענען עפּעס? װאָס-זשע זאָגט איהר ניט? אָבער איהר װילט געװיס פֿאַרדיענען? נעהמט-זשע דיא לאָפּעטע און - - -
גימפּעל-בײניש: דאָס מוז אײַך זײַן אַ פּאָליטישען, אַ דאַרמאָיערניק. געזעהען אַ חוצפּה? איך, גימפּעל-בײניש, זאָל שאַרען דעם שנעע. נו, איז דאָס אַ װעלט!

Labels: , ,


Post a Comment

<< Home