Gimpel Beynish the Matchmaker
(Gimpl Beynish der Shadkhn)
Yiddish Comics of the early 20th century

Translation and commentary by Jane Peppler
Click here to read about and order the seven Gimpel books I've published.

Comics read right to left. Click on any comic strip for larger view.

Tuesday, December 29, 2015

The kids continue to create chaos. Khashe Mushe shows her competence. 6-7-1914, 6-8-1914, 6-9-1914

In the second strip Gimpel calls his sons his קדישים
 that's to say, the ones who will say kaddish for him when he's dead. It's a solemn term for these rascals. "A regular pogrom" is also a startling description to use in a comic strip.

"Breaking plates" was part of sealing the marriage. The kids take it too literally.

In the third strip, Khashe Mushe proves herself to be one of those wives who is far more competent than her husband. I had some uncles who made their wives ride in the back while they rode in the front, but behind the scenes, these "back seat driver" wives ran the show at all times.

The verb glaykhn was an appropriation - glaykh means equal in Yiddish but it SOUNDS like "like," so in America "glaykhn" means "to like."

June 7, 1914: Meanwhile his children have not brought him any luck.
  1. Notke: Oy, we broke the chump's hat. Let's get out of here.
  2. GB: Listen, Jake, what I'm telling you: such a girl is a rarity.
  3. GB: These are my children, fine boys, recently come from Europe.
  4. Jake: That's the way. Pay me for the hat they broke. I'll pass on this match you proposed.
  5. GB: It cost me money, and it lost me business - I can't afford that.

June 8, 1914: An impulsive act sometimes makes the greatest trouble.
  1. GB: Well, kids, bring plates. The match is almost ready.
  2. The Bride and Groom: Oy, police! Murder! It's a regular pogrom. The matchmaker is a murderer.
  3. GB: So that's how it is? The kids have taken it this far? I'll have to deal with them.
  4. GB: What do I want from my little heirs? They ruined a match for me.
  5. Khashe Mushe: Well, the match is one thing, but the plates - that's really not pretty.

June 9, 1914: If your wife gives you a surprise, that's no reason to get irritated.
  1. Jake: And if you talk till morning, the match still won't please me at all.
  2. GB: Well, I'm talked out, I've worked so many hours and in the end - nothing.
  3. Khashe Mushe: You'll soon see, my husband, how I'll get him to like the match.
  4. Motke and Notke: Mom gave us money for candy. She has a lot of money.
  5. Khashe Mushe: Well, my luckless one, I told you I'd make the match.

דערװײַל האָבען איהם זײַנע קינדער נאָך קײן מזל ניט געבראַכט.

נאָטקע: אױ, מיר האָבען ציבראָכען דעם יאָלד׳ס העט. לאָמיך זיך שױן אָפּטראָגען פֿון דאַנען.
גימפּעל בײניש: הער-זשע, דזשײק, װאָס איך זאָג דיר: אַזאַ מײדעל װיא זיא איז אַ זעלטענהײט.
גימפּעל בײניש: דאָס זײַנען מײַנע קינדערלעך. פֿײַנע באָיס, פֿײַנע. ערשט ניט לאַנג געקומען פֿון יוראָפּ.
דזשײק: אַזױ, בעצאָהלט מיר פֿאַר׳ן העט װאָס זײ האָבען צובראָכען. דעם שידוך בין איך אײַך מוחל.
גימפּעל בײניש: אי עס זאָל מיך קאָסטען געלד, אי פֿאַרלירען ביזנעס – דאָס קען איך שױן ניט אַפֿאָרדען.

אַן איבעראײַלטער שריט מאַכט אַמאָל אָן דיא גרעסטע צרות.

גימפּעל בײניש: נו, חברה, ברענגט נאָר אַהער טעלער. דער שידוך איז שױן באַלד פֿערטיג.
דיא חתן-כּלה: אױ, פּאָליס! מױרדער! עס איז אַ רעגולער פּאָגראָם. דער שדכן איז אַ מערדער.
גימפּעל בײניש: אַזױ גאָר? דיא חברה האָבען איבערגעכאַפּט דיא מאָס? מען דאַרף זיך זעהן מיט זײ.
גימפּעל בײניש: װאָס איך װיל פֿון דײַנע קדישים? זײ האָבען מיר קאַליע געמאַכט אַ שידוך.
חאַשע מושע: מילא, דער שידוך װיא דער שידוך, אָבער דאָס געפֿעס – דאָס איז גאָר ניט שעהן.

אַז אַ װײַב מאַכט אַ סורפּרײַז, איז ניטאָ װאָס צו ערגערען זיך.

דזשײק: און אַז איהר װעט רײדען ביז מאָרגען, געפֿעהלט מיר אַלץ דער שידוך ניט.
גימפּעל בײניש: נו, אָפּגעאַרבײט, אָפּגערעדט אַזױ פֿיעל שטונדען און צום סוף – גאָר ניט.
חאַשע-מושע: װעסט באַלד זעהען, מײַן מאַן, װיא בײַ מיר װעט ער יאָ גלײַכען דעם שידוך.
מאָטקע און נאָטקע: דיא מאַמע האָט אונז געגעבען אױף קענדי. זיא האָט אַ סך געלד.
חאַשע-מושע: נו, שלים-מזל׳ניק מײַנער, איך האָב דיר געזאָגט אַז איך׳ל מאַכען דעם שידוך.

Labels: ,


Post a Comment

<< Home