Gimpel Beynish the Matchmaker
(Gimpl Beynish der Shadkhn)
Yiddish Comics of the early 20th century

Translation and commentary by Jane Peppler
Click here to read about and order the seven Gimpel books I've published.

Comics read right to left. Click on any comic strip for larger view.

Friday, February 5, 2016

Don't make assumptions about peoples' allegiances. Also, pay up your war surtaxes. 9-15-1914, 9-16-1914

World War I was very complicated, and the Jewish immigrants from eastern and central Europe had many different perspectives on the players and who the bad guys were. You had to be careful talking to your neighbors.

We see in the second strip the unloved excise taxes President Woodrow Wilson and federal lawmakers instituted under the War Revenue Act of 1914.

September 15, 1914: Really, how can he do business when he doesn't know who, what, when?
  1. GB: He's really thinking deeply about the war, but I'll draw him into a conversation about a match.
  2. GB: Let me first have a look at what he's reading. Aha! The Germans are suffering one downfall after another.
  3. GB: Hurray, the Germans are having setbacks! Three cheers for the French, English and Bel...
  4. Jake: Hooligan! Parasite! Russian spy! I'll make a Wiener schnitsel and Hungarian goulash out of you.
  5. GB: Go try arranging a match for someone when you're not allowed to say a word! I wish my luck on Nikolai.

September 16, 1914: Really, what does he have after all his work when the war swallows everything up?
  1. GB: Thank you for the money. Congratulations. We'll live to make matches for your children.
  2. GB: Wow, what a fortune! I've never seen this big a bunch of money.
  3. Tax Collector: Mister, I see you have a lot of money. Don't think you can wiggle out of this.
  4. Tax Collector: The government has levied a war tax. Be so gracious as to pay taxes.
  5. GB: Work and work and what? Oy, little Wilhelm, I'd like to give you a couple of punches!

טאַקי װיא קען ער טהון ביזנעס אַז ער װײסט ניט װער, װאָס, װען?

גימפּעל בײניש: ער איז טאַקי פֿערטיעפֿט אין מלחמה, אָבער איך׳ל איהם אַרױפֿפֿיהרען אױף אַ שמועס מכּח אַ שידוך.
גימפּעל בײניש: לאָמיך פֿריהער אַ קוק טהון װאָס ער לעזט. אַהאַ! דיא דײַטשען כאַפּען אײן מפּלה נאָך דער צװײטער.
גימפּעל בײניש: הוררעי, דיא דײַטשען כאַפּען אַ מפּלה. טרי טשירס פֿאַר דיא פֿראַנצױזען, ענגלענדער און בעל…
דזשײק: הוליגאַן! דאַרמאָיעדניק! רוסישער שפּיאָן! איך מאַך פֿון דיר באַלד אַ װיענער שניצעל מיט אונגאַרישען גולאַש.
גימפּעל בײניש: געה רעד אימיצען אַ שידוך אַז מען טאָר ניט אַרױסרעדען אַ װאָרט! מײַנע גליקען אױף ניקאָלאַי׳ען.

טאַקע װאָס האָט ער פֿון זײַן אַרבײט אַז די מלחמה שלינגט אַלעס אײַן?

גימפּעל בײניש: דענק יו פֿאַר׳ן געלד. זאָל זײַן מיט מזל. מיר זאָלען דערלעבען אַ שידוך טהוען מיט אײַערע קינדער.
גימפּעל בײניש: או-װאָ, אַ פּוטיקא! איך האָב זיך נאָך קײנמאָל ניט געזעהן מיט אַזאַ באָנטש געלד.
טעקס-קאָלעקטאָר: מיסטער, איך זעה אַז איהר האָט אַ סך געלד. מײנט גאָר ניט אַז איהר װעט זיך אױסדרעהען.
טעקס-קאָלעקטאָר: די רעגיערונג האָט אַרױפֿגעלעגט אַ מלחמה-טעקס. זײַט אַזױ גנעדיג און באַצאָהלט טעקסעס.
גימפּעל בײניש: געאַרבײט און געאַרבײט און װאָס? אױ, װילהעלם-קע, װאָלט איך געװען אַ בעלן צו גיבען דיר אַ פּאָר פּעטש!

Labels: , , ,


Post a Comment

<< Home