Gimpel Beynish the Matchmaker
(Gimpl Beynish der Shadkhn)
Yiddish Comics of the early 20th century

Translation and commentary by Jane Peppler
Click here to read about and order the seven Gimpel books I've published.

Comics read right to left. Click on any comic strip for larger view.

Thursday, February 16, 2017

The night a benefit was put on for the Galician refugees and Gimpel is going. 1-30-1915

It wasn't often that Gimpel shilled for something in the real world. Here's the headline and part of the article from Di Warheit on the front page, and the comic on the back page of the January 30, 1915 edition.

This evening the bazaar for the Galician refugees opens
The bazaar for the benefit of the Galician and Budoviner refugees now wasting away in Vienna will open tonight in Dennington Hall, 214 Second Street. The opening features a lineup of touching ceremonies. There will be speeches by many famous Jews and by specially invited representatives of Austria's government who are here in America.

The bazaar is an international exposition in small format. Articles representing almost every industry and almost every country in the world will be featured, from a Chasidic snuffbox to a Parisian gown in the very lastest style.

The destruction caused by the Russian barbarians in Galicia will be seen at the bazaar in a collection of pictures taken on the scene specially for this occasion, with the permission of the Austrian goverment. A special "pitcher" will be Ostrovski's famous pogrom painting. This talented artist survived the Odessa pogrom himself and has immortalized with paint on canvas this terrible tragedy, earning him an international reputation.

A big orchestra will open the bazaar this evening and will concertize every evening of the bazaar throughout the week. Famous Jewish actors will entertain the public with parlor singing and couplets.

The bazaar has been arranged by the Austrian-Hungarian ?.

January 30, 1915: Yes, there's a time when he takes a vacation from his business.
  1. Jake: What are you saying! What's the matter - you're getting out of the matchmaking business? Where are you running to?
  2. Suzy: Let me hear even just one word from you. I have a big dowry and my father has a big store.
  3. GB: Don't stand in my way. Your work's a waste of time. Today I have nothing to do with matchmaking.
  4. GB: Now do you understand why I'm so busy today? Isn't this better than making matches?
  5. GB: Come, children, everybody come, don't be stingy and show up (sign says "Bazaar given by the Austrian - Hungarian Zionists for the war victims"). We'll talk about matches tomorrow.

יאָ, עס איז דאָ אַ צײַט װען ער נעמט אַ װאַקײשאָן פֿון זײַנע ביזנעס.

דזשײק: לאָזט אײַך רעדען! װאָס איז דער מעהר, איהר זײַט שױן אַרױס פֿון דיא שדכנות ביזנעס? װאָס לױפֿט איהר?
סוזי: כאָטש אײן װאָרט לאָמיך פֿון אײַך הערענ. איך האָב אַ סך נדן און מײַן טאַטע האָט אַ גרױסען סטאָר.
גימפּעל בײניש: שטעה מיר ניט אין װעג. אַן עבֿרה דײַן אַרבײט. הײַנט האָב איך ניט צו טהון מיט קײן שדכנות.
גימפּעל בײניש: איצט פֿאַרשטעהסטו שױן פֿאַרװאָס איך בין הײַנט אַזױ ביזי? איז עס ניט בעסער װיא שידוכים?
גימפּעל בײניש: קומט, קינדער, קומט אַלע, זשאַלעװעט ניט און ניט אַ שאָו. מכּח שידוכים װעלען מיר מאָרגען שמועסען.
(באַזאַר פֿון דיא עסטרײַך-אונגאַרישע ציוניסטען פֿאַר די מלחמה-קרבנות.)

הײַנט אָבענד עװענט זיך דער באַזאַר פֿאַר דיא גאַליציאַנער פֿליכטלינגע

דער באַזאַר פֿאַר דעם בענעפֿיט פֿון דיא גאַליצישע און בודאָװינער פֿליכטיונגע װאָס שמאַכטען איצט אין װיען װעט הײַנט אָבענד ערעפֿענט װערען אין דעננינגטאָן האַלל, 214 אַ. 2טע סטריט. דיא ערעפֿענונג װעט בעגרײט װערען מיט אַ רײהע אײנדרוקספֿולע צערעמאָניען. רעדען װעלען געהאַלטען װערען פֿון פֿיעלע אידישע בעריהמטהײמען און פֿון ספּעציעל-געלאָדענע פֿאָרשטעהער פֿון עסטרײַך׳ס רעגיערונג אין אַמעריקאַ.

דער באַזאַר איז אַ װעלט-אױסשטעלונג אין קלײנעם פֿאָרמאַט. אַרטיקלען װאָס שטעלען מיט זיך פֿאַר כּמעט יעדע אינדוסטריע און כּמעט יעדעם לאַנד אין דער װעלט זענען אין איהם רעפּרעזענטירט, פֿון אַ חסידישער טאַבאַק-פּושקע ביז אַ פּאַריזער גאָון פֿון דעם סאַמע לײטעסט סטײַל.

דער חורבן װאָס דיא רוסישע באָרבאַרען האָבען געמאַכט אין גאַליציען װעט בײַם באַזאַר געזעהען װערען אין אַ רײהע בילדער װאָס זענען גענומען געװאָרען אױפֿ׳ן פּלאַטצ ספּעציעל פֿאַר דיעזער געלעגענהײט, מיט דער ערלױבניס פֿון דער עסטרױכעשער רעגיערונג. אַ ספּעציעלע ״פּיטשור״ װעלען זײַן אָסטראָװסקי׳ס בעריהמטע פּאָגראָם מאָהלערײַען. דיעזער בעגאַבטער קינסטלער האָט אַלײן איבערגעלעבט דעם פּאָגראָם אין אָדעס און האָט אױפֿ׳ן לײװענט פֿעראײביגט דיעזע שרעקליכע טראַגעדיע אין פֿאַרבען װאָס האָבען איהם פֿערשאַפֿט אַ װעלט נאָמען.

אַ גרױסער אַרקעסטער װעט הײַנט אָבענד עפֿענען דעם באַזאַר און װעט קאָנצערטירען יעדען טאָג און אָבענד פֿון דער װאָך צײַט װאָס דער באַזאַר װעט אָנהאַלטען. בעריהמטע אידישע אַקטיאָרען װעלען אין לױף פֿון דער װאָך פֿערװײַלען דאָס פּובליקום מיט פּאָרלע-זונגען און קופּלעטען.

דער באַזאַר װערט אַראַנזשירט פֿון דיא עסטרײַך-ונגאַרישע יאָוניסטען.

Labels: , , , , ,


Post a Comment

<< Home